Arkeolan euskal ondare arkeologikoaren azterketari emana bizi den zentro profesional batez hornituriko kultura erakundea da, bereziki Gipuzkoako lurraldeko eta I. eta XI. mende bitarteko ondareari dagokionez.

Zentro honek 1989. urtean zabaldu zituen lehenengoz bere ateak, hamarraldi horretan bertan ekindako prozesu baten amaieran. Aldi horretan zehar jarduera arkeologikoaren garapen profesionala erraztuko zuten azpiegiturak eta aldeko giroak sortu genituen, bereziki hiri eremuetan. Ildo honetatik, aipagarria da Gazteak Hiri Arkeologian Prestatzeko Ikastaroaren esperientzia. Ikastaro hori 1987-1989 urteetan eskaini zen, eta Gipuzkoako Foru Aldundiak eta Europako Gizarte Fondoak finantzatuta egon zen.

Euskadiko Autonomia Erkidegoan aldi horretan planteatutako proposamenetatik etorria da ondare arkeologikoaren egungo kudeaketaren eskema, eta babesturiko eremu batzuen zehaztapenean oinarritzen da. Eremu horietan nahitaez egin behar dira jarduera arkeologiko batzuk obretarako lizentziak eman baino lehen.

Hiri arkeologiaren ezagutzari eta arkeologoei egindako ezbairik gabeko ekarpenaz gainera, ARKEOLAN historia eta arkeologiako azterketa eta ikerketa zentroa aitzindaria izan da meatzaritza eta erromatarren garaiko finkamenduen, Erdi Aroko eta Erdi Aro osteko siderurgiaren, Erdi Aroko hiribilduetako topografia arkeologikoaren, hiri eta mendiko gotorlekuen, nekropolien, hiri plangintzen dokumentuen eta tipologia bankuak sortzeko lanen azterketetan. Era berean, talde honek eman du ezagutzera Harris Matrix System izeneko metodologia, Londresko Museoak garatutako testuinguru bakuneko bertsioaren arabera. Metodo hau bere egin dute lanean ari diren arkeologo ia guztiek.

ARLOAK

Zentro hau jarduera arkeologikoaren eta berau garatzeko izaera profesionalaren inguruko arlo funtzional lautan antolatzen da. Lan eta kontratu kontuak, aurrekontuak, kontabilitatea eta beste egiteko administratiboak kudeaketa arlora biltzen dira. Lan arkeologikoa inguratzen duten informazio historikoetan sarrera izateko, erregistratzeko eta sailkatzeko estrategiak dokumentazio arloak diseinatzen ditu. Bere aldetik, lanen berri emateko arloak nola hiritar guztiei hala adituei ikerketen emaitzetan sarrera erraztea du helburu.

JARDUERA GARRANTZITSUENAK :

. Ama Xantalengo erromatarren garaiko nekropoliaren museoaren proiektua. Edukien memoria. Irungo Udala.
. Gatzaren museoaren proiektua, Eugenio Otsoa, Leintz-Gatzagakoa. Ikerketa arkeologikoak. Leintz- Gatzagako Udala .
. San Martin Iraurgikoa ermitaren Ondarelekua. Azkoitiko Udala.
. Fanderiako errota berritzea. Errenteriako Udala.
. Oiassoko museoaren proiektua, erromatarren garaia Bizkaiko Golkoan. Irungo Udala.
. Bidasoako Nazioarteko Zine Arkeologikoaren I. Jaialdia. Irungo Udala.
. Erakusketak, hitzaldi zikloak eta ikastaroak.
. Arkeolan aldizkariaren argitalpena.
. Oiasso eta Hurbil bildumetako monografien argitalpena.

SAILAK

Zentroa antolatzen den lau arloez gainera, ikerketa programak bideratzeaz arduratzen diren sail batzuk osatu dira. Honenbestez, arkeologia sailak hiri inguruarekin, erromatarren garaiko meatzaritzarekin eta esperimentuzko arkeologiarekin zerikusia duten proiektuak garatzen ditu. Arkeozoologia sailean Oiassoko hiritarren elikadurarekin zerikusia duten azterketak garatzen dira, eta dendrokronologia sailean Gipuzkoako lurraldeko landaretzaren kurba itxuratzen ari dira etorkizunean datazioak eskaintzeko tresna gisa erabiltzeko xedean.

Arkeologia.
Arkeozoologia.
Dendrokronologia.
Grafismoa.
Artxiboa.
Liburutegia.